Kayıtdışı avında 'öğrenci' taktiği

Kayıtdışı istihdamı kayıt içine almaya çalışan devlet bu kez de öğrencileri devreye soktu. Onlara doldurtulan formlar aslında...

Kayıtdışı avında 'öğrenci' taktiği

Okullarda öğrencilere dağıtılan mini formda velisinin sosyal güvenlik durumu soruldu, vergi mükellefi ise bildirilmesi istendi. Birçok veli ve okul yöneticisi bu formların ne işe yarayacağını bilmeden doldurdu. Bu formun amacı ise sonradan açıklandı

Yıllarca alınan önlemlere karşın önüne geçileyemen kayıtdışı istihdamla mücadelede devletin tüm kurumları Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) 'ajan'ı olurken, işyerlerinin de "korkulu rüyası" haline geldi. Kredi kartı talebinden öğrenci kaydına kadar pek çok işlemde kişilerin çalışıp çalışmadığı, aldığı ücrete kadar kayıtlara geçirilen bilgiler SGK'ya aktarılırken, SGK eğitim yılının son günlerinde İzmir'deki öğrenci velilerine form doldurtup sosyal güvenlik durumunu araştırmaya başladı.

SGK İzmir İl Müdürü Mustafa Keskin, "Sistemdeki bilgilerle bu bilgileri karşılaştırıyoruz. İzmir'de bu yolla saptadığımız sigortasız 10 bin 725 işçi sigortalandı. Sistem tuttu" dedi.

BU İŞİN SONUNU TEKNOLOJİ GETİRECEK

Kısa bir süre öncesine kadar herhangi bir kurumdan bilgi istendiğinde günlerce beklemek gerekirken, bilgisayar ve internet sayesinde kurumlar arası bilgi akışı hızlandı, bunun da ötesine geçip bilgilerin karşılaştırılması da mümkün hale geldi. Nitekim her türlü kamu kurumunda vatandaşlarla ilgili toplanan kimlik, sosyal güvenlik, ücret gibi kişisel bilgiler kayıt dışı istihdamı bitirmek üzere SGK'da toplanmaya başladı. Emniyetten sağlığa, tapu kadastroya, gümrük, sanayi müdürlükleri, belediyelere kadar çeşitli kurumlardan edindikleri bilgileri sigorta sorulaması için kullanan SGK birinci eğitim yılının son günlerinde Milli Eğitim'e de el attı.

Okullarda öğrencilere dağıtılan mini formda velisinin sosyal güvenlik durumu soruldu, vergi mükellefi ise bildirilmesi istendi. Birçok veli ve okul yöneticisi bu formların ne işe yarayacağını bilmeden doldururken gerçeği SGK İzmir İl Müdürü Mustafa Keskin açıkladı. Keskin bu bilgiler sayesinde sigortasız işçi çalıştıran işyerlerini tespit edebildiklerini belirtti. Keskin, şunları söyledi:

BİLGİLER KARŞILAŞTIRILIYOR

"Kayıt dışı istihdam Türkiye'nin en büyük sorunlardan bir tanesi. Onun için de yeni yasa yani Sosyal Güvenliğin uygulama yasası olan 5510 sayılı yasa aynı zamanda kayıt dışı istihdamla mücadele yasasıdır. Mücadele için önemli olan enstrümanların hepsi bu yasada var. Kurduğumuz Kayıt dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) Servisi İzmir'deki tüm kamu kurumlarından bilgi ve belge akışının olduğu servis. Biz tüm kamu kurumlarıyla görüşme ya da yazışma yoluyla bu servise bilgi akışını sağlıyoruz. Emniyet Müdürlüğü en çok bilgi gelen kurumlarıdan biri. Okullarda öğrenci kayıtlarından tutun da bankadan kredi kartı istemede ya da sağlık alanında portör taraması yapıldığında, lisans çıkartırken, kişinin TC kimlik numarası, çalışıp çalışmadığı, çalışıyorsa hangi sigorta kapsamında, aldığı ücret gibi sosyal güvenlik bilgileri isteniyor.

Bu bilgiler bize gönderiliyor. KADİM Servisindeki personelimiz bizdeki kayıtlarla bu bilgileri karşılaştırıyor. Kişilerin sigortalı olup olmadıkları, bildirim yapılıp yapılmadığını, kendi beyanı ile işveren tarafından kurumumuza bildirilen ücretin birbirini tutup tutmadığını kontrol ediyorlar. Eğer böyle bir mutabakatsızlık varsa, kişi şu işyerinde sigortalı çalışıyorum dediği halde o işyerinden sigortalı bildirilmiyorsa o kişileri re'sen sigortalı yapıyoruz ve kanun kapsamına alıyoruz. Aldığı ücretlerde farklılıklar varsa da o ücret farkından doğan prim borçlarını işverenlerine rücu ediyoruz."

Keskin, milli eğitimden sadece öğrenci velileri için değil bağlı olan yurtlar, dersaneler, özel kurslar gibi kurumlardan da elde edilen bilgilerin kendilerine aktarıldığını kaydetti. Türkiye'de KADİM Servisini ilk kuran il olduklarını ve 2009/2010 döneminde toplam 10 bin 725 işçinin sigorta tescillerini gerçekleştirdiklerini belirten Keskin, "Piyasa SGK'nın bu konuda ne kadar titiz çalıştığını anladıktan sonra işçilerini fiilen sigortalı yapmaya başladılar. Dolayısıyla kayıt dışı istihdamı önlemede iyi yol alıyoruz. Türkiye'de kayıt dışı istihdam yüzde 40'larda, İzmir'de ise bu oran yüzde 29. Elbette bu sistemin birkaç yıl bir oturma süresi olacak. Bu oturduğunda Türkiye'de kayıt dışılık Avrupa Birliği ortalamalarına düşecek" dedi.

Nesrin COŞKUN / İZMİR, (DHA)