Her yıla son ücretin brüt tutarı kadar kıdem tazminatı alırsınız
25 Ekim 2009

Soru: İşe giriş tarihim 1 Ağustos 1998. 28 Ekim 2009’da emekliliği hak ettiğimden işyerimde çıkış işlemlerimi başlatacağım. Brüt 852 TL, net 725 TL maaşım var. Emekli olacağım zaman ne kadar kıdem tazminatı alabilirim? Recai ERSİN

Cevap:
Her bir tam yıl (360 gün) çalışmanıza karşılık en son aldığınız brüt ücret tutarında kıdem tazminatı alırsınız. Bir tam yıldan az olan çalışmalarınız için alacağınız tazminat orantı yoluyla hesaplanır. Varsa sürekli sağlanan ve para ile ölçülebilen menfaatlerin aylık tutarı da kıdem tazminatına esas brüt ücrete ilave edilmelidir.
Örneğin, düzenli ödenen ikramiye, prim, ev kirası gibi. Ücret dışında sürekli sağlanan bir menfaatiniz yoksa, 1 Ağustos 1998’den 28 Ekim 2009’a kadar 11 yıl 2 ay 27 gün çalışma sürenize karşılık 9578 TL kıdem tazminatı almanız gerekir.

Yeni sistemde talepte bulunulmadan isteğe bağlı sigorta kapatılmıyor
Soru: SSK isteğe bağlıdan çıkış yapmadığım halde, sistemde 30 Eylül 2009 itibarıyla çıkışım gözüküyor. Bu nasıl olur? Bundan sonra SSK’ya isteğe bağlı ödeyemeyecek miyim?  Ferit DİRİK

Cevap:
Yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008’den itibaren SSK’ya isteğe bağlı prim ödenemiyor. Bu tarihten itibaren isteğe bağlı prim ödemeleri 4/b sigortasına (eski adıyla Bağ-Kur’a) sayılıyor. Kurum 1 Ekim 2008’den sonraki isteğe bağlı prim ödemelerini 4/b sigortasına (eski adıyla Bağ-Kur) aktarıyor.

Sizinki de aktarılmış olmalı ki prim ödemelerinizi SSK dosyanızda göremiyorsunuz. 4/b sigortasında görebilirsiniz. Yeni yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren talepte bulunmadıktan sonra isteğe bağlıdan çıkılmıyor. Sadece, ait olduğu aydan itibaren 12 ay içinde gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte primi ödenmeyen süreler, sigortalılık süresinden sayılmıyor.

AŞ HİSSE SATIŞININ VERGİYE TABİ OLDUĞU HALLER
Soru: Anonim şirket (AŞ) hisse senedi satışı geliri vergiye tabi mi? Serhat ADIGÜZEL

Cevap:
Anonim şirket, hisse senedi veya ilmühaber bastırmışsa, hisse senedi veya ilmühaberin elde bulundurma süresi, satıştan elde edilen kazancın vergiye tabi olup olmadığını belirliyor. Gerçek kişilerce, hisse senetleri (veya ilmühaberler) iktisap tarihinden itibaren iki yıldan fazla süre elde tutulduktan sonra, elden çıkartılmasından sağlanan kazanç, tutarı ne olursa olsun Gelir Vergisi’ne ve Gelir Vergisi stopajına tabi değil.
Ancak, iktisap tarihinden itibaren iki yıl içinde elden çıkartılırsa, elde edilen kazanç değer artış kazancı olarak Gelir Vergisi’ne tabi. Fakat stopaja tabi değil. Hisse senedi ya da geçici ilmühaber bastırmamış bir anonim şirketin ortağı olan kişi, hissesini ne zaman satarsa satsın, örneğin 10 yıl sonra satsa dahi, hisse satışından elde ettiği kazanç değer artış kazancı olarak Gelir Vergisi’ne tabidir. Ancak, stopaja tabi değildir

Çalışmadan ancak prim ödeyerek sağlık yardımı alabilirsiniz
Soru: İşe giriş tarihim 1 Ocak 1990, doğum tarihim 6 Haziran 1973. 2 yıl önce işyerim kapandı. Ne zaman emekli olabilirim? Şu anda SSK’dan yararlanamaz mıyım? Bir de malulen emekli olabilir miyim? Sağ ayağımda 7 santim kısalık var. Mustafa ÇİÇEK

Cevap:
Emekli olmak için, 25 yıl sigortalılık süresi, 5525 gün prim ödeme ve 52 yaş şartlarına tabisiniz. Başlangıçtan işyerinizin kapandığı 2 yıl öncesine kadar ara vermeden çalışmışsanız, prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de, 52 yaşınızı dolduracağınız 6 Haziran 2025’de emekli olabilirsiniz. 5525 gün prim ödemeniz yoksa, prim ödemenizi 5525 güne tamamlamanız şartıyla aynı tarihte emekli olabilirsiniz. Çalışmadığınız sürece sağlık yardımını ancak Genel Sağlık Sigortası’na prim ödeyerek alabilirsiniz.
Prim ödeme gücünü yoksa (aile içinde kişi başına aylık asgari ücretin 1/3’ünden, bugünkü verilere göre 231 TL’den az gelir düşüyorsa), yeşil kart almak suretiyle prim ödemeden sağlık yardımı almanız da mümkün. Malulen emekli olmak için çalışma gücünün en az yüzde 60’ının kaybına dair sağlık kurulu raporu gerekiyor. Belirttiğiniz rahatsızlıkla yüzde 60 rapor alamazsınız. Şayet yüzde 40 rapor ve vergi indirim hakkı alabilirseniz, engelli hakkından yararlanarak 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartlarıyla istediğiniz zaman emekli olabilirsiniz.

Annenize aylık bağlanması ağabeyinizin askerlik tarihine bağlı
Soru: 1 Ocak 1965’te doğan ağabeyim, 8 Kasım 1991’de hastalığından dolayı vefat etti. Ağabeyimin SSK’da 1 Mart 1985-30 Kasım 1988 tarihleri arasında 493 gün hizmeti bulunuyor. Babam 1 Ocak 1979’da vefat ettiğinden annem dul kaldı. Ağabeyimin 540 gün askerliğini borçlandığımızda anneme emekli maaşı bağlanır mı? Meral ERNEZ

Cevap:
Her türlü borçlanma süreleri hariç, en az 5 yıl sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödemesi olan sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanıyor. Ancak ağabeyiniz gibi, yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008’den önce vefat edenler, prim ve süre eksiğini askerlik borçlanmasıyla tamamlayabiliyorlar.
Ancak, askerlik borçlanmasıyla ağabeyinizin hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için, askerliğini 1 Mart 1985 ve 30 Kasım 1988 tarihleri arasında yapmamış olması lazım. Şayet askerliğini bu tarihler arasında yapmışsa, anneniz sigortalı çalışmıyor, sosyal güvenlik kurumlarından her ne ad altında olursa olsun gelir ve aylık almıyorsa, ağabeyinizin askerlik borçlanması yoluyla sigortalılık süresini 5 yıla, prim ödemesini de 900 güne tamamlayarak annenize aylık bağlatabilirsiniz.

PERSONELE KONUT TAHSİSİNE VERGİ VAR
Soru: 250 metrekarelik bir daire satın alarak genel müdürümüzün ikametine tahsis etmeyi düşünüyoruz. Dairenin her türlü ısıtma, elektrik, doğalgaz gibi masraflarını gider yazarak şirket kazancından düşebilir miyiz? Aladdin CESUR

Cevap:
Genel müdürünüzün ikametine tahsis edilmek üzere şirkete daire satın alabilirsiniz. Ancak, brüt alanı 100 metrekareyi aşan konutlar istisna kapsamında olmadığından, genel müdürünüzün ikametine tahsis edeceğiniz dairenin 100 metrekareyi aşan kısmını personele sağlanan menfaat olarak ücret gibi vergilendirildikten sonra gider yazabilirsiniz. (GVK.Md.23/9) Yapacağınız işlemi şu şekilde özetleyebiliriz:
Brüt alanı 250 metrekare olan dairenin emsal kira bedeli tespit edilecek ve orantı yoluyla dairenin, 150 metrekarelik kısmına isabet eden kira bedelini belirleyeceksiniz. (örneğin, 250 metrekarelik dairenin kirası 2500 TL ise, 150 metrekare kısmının kirası 1500 TL’dir) Bulduğunuz bedel, personele konut tedariki ile sağlanan menfaatin net tutarı olduğundan, tutarı brütleştireceksiniz. Dairenin 150 metrekarelik kısmına isabet eden emsal kira bedelinin brüt tutarını aynen ücret gibi vergilendirmek suretiyle gider yazacaksınız.
Aynı şekilde dairenin ısıtma, aydınlatma, elektrik ve su bedellerini de brütleştirip vergiye tabi tuttuktan sonra gider yazabilirsiniz. Doğrudan gider yazamazsınız.

Yüzde 60 engelli çocukta yaş şartı aranmadan yetim aylığı bağlanır
Soru: Sosyal güvencesi olmayan erkek çocuğun babasından yetim aylığı alabilmesi için yüzde kaç iş göremezlik sağlık kurulu raporu gerekir? Şaban ABAYLI

Cevap:
Çalışma gücünün en az yüzde 60’ını yitirip malul olduğu anlaşılan erkek çocuklar yaş şartı aranmadan anne veya babalarından dolayı yetim aylığı alabilirler.